خنکی کولردر من احساسات نیمه خفته ای را بیدار می کند؛

پر از وسوسه است:  

وسوسه ی نوشتن، فکر کردن، خواندن و دوباره نوشتن …

خنکی کولر یعنی پایان بهار؛

بهاری که همه اش مشنگی و ملنگی و رخوت است!

خنکی کولر یعنی پایان درس، اجبار و مدرسه؛

پایان ِ صبح بیدار شدن های ملال آور و شب زود خوابیدن های زورکی.

خنکی کولر خوب است،

همیشه خوب است …  

از دفتر خاطراتم، بیست اردیبهشت 1391:

با خودم هستم، در خودم هستم، این که دارم غم نیست، نمی دانم چیست. جدید است. تا به حال هرگز "دوستی" از دست نداده بودم. کلمه ی مناسبی نیست از دست دادن. چرا آدم اینجوری داستان را می پیچاند؟ تا به حال کسی از دوستان نمرده بود. الآن من یک دوست مرده دارم و این حس غریبی است. انگار دوست آدم به پایان خط رسیده، ورقه ی امتحانش را داده و رفته بیرون و من مانده ام و یک عالمه سوال مانده …

روزِ کار پایان یافت مهندس،

چهره ات را پنهان کن

و به رویا فرو برو

راحت شدی از همه ی آنها…

دوست ندارم در موردش حرف بزنم، با هیچکس و در هیچ کجا. شاید فعلاً…

فقط بگویم از تجربه ام:

در پیچیده ترین شرایط روحی و روانی، آنچه بیشتر از هرچه به کار می آید معاشرت با آدم های نجیب است ( البته فقط و فقط معاشرت – و نه بازگو کردن داستان ) و کار فیزیکی سخت!

الآن خوبم. دوباره خودم هستم. البته، بی تردید نه آن خود قبلی.

بعداً نویس: بعد از انتشار ، نوشته ام را خواندم. خوشم نیامد. اصلا منظورم را نمی رساند. اصلاً هیچ چیز منظورم را نمی رساند…  یک چیزی در قلبم باد کرده است. نه می ترکد و نه خودش خوب می شود… اما این نوشته، با همه ی بی مزگی اش بماند اینجا. همین. 

 

چه داستانی است که آدم می آید می نشیند پشت کامپیوتر و بازیگوش می شود ؟ دلش هر کاری می خواهد جز آن کاری که باید انجام دهد! یک زمانی دیگران رییس و بازخواست کننده هستند و بازیگوشی آدم انگار در چاه ریخته می شود؛ چون همیشه با استاندارد هر رییسی جلوتر از برنامه ی مقرر بودم.  اما وقتی خودم رییس و در عین حال مرئوس خودم باشم، آن وقت گندش درمی آید و مجبورم خودم را اخراج یا حداقل تنبیه کنم و این پارادوکسی می شود بس الیم و بس عظیم!

پس همین جا بر بازگوشی ها نقطه ی پایانی می گذارم و می روم سر کارم… البته دارم وسوسه می شوم یک سری به فیسبورگ بزنم و … یک سری به … و … ! یکی مرا ببندد به کارم؛ مثل بچگی ها که خودم را می بستم به صندلی که از پای درس در نروم.

لعنت آسمان ها و زمین بر من اگر … تنها اگر … !

رفتم.

 

یک خانه ای این رو به روست، رو به روی من. وقتی می نشینم پشت میزم، آن خانه هم آنجا نشسته بر سر جایش و لابد فکر می کند من رو به رویش هستم. البته او یک بری نشسته ولی من رویم به اوست. کاملا مکعب است، آجری است و سقفش شیروانی است. دو طبقه دارد، اما قد و بالایش به اندازه ی یک چهارطبقه ی امروزی است. گمان می کنم همسن و سال پدر من یا چیزی همان حول و حوش باشد. بی تردید زمانی خانه ای اربابی بوده. محوطه ی وسیعی دارد. تازه ناودان هم دارد. من عاشق ناودان هستم، وقتی باران ببارد و آب در آن جریان پیدا می کند صدای ملسی می دهد. پنجره هایش را کور کرده اند. چرا باید این کار را کنند ؟ مگر قرار است پشت این پنجره ها چه کنند که کسی نباید ببیند ؟ الآن که دارم اینها را تایپ می کنم هی سرک می کشم بلکه چیز بیشتری بفهمم، حتی چندبار بلند شدم ایستادم و گردن کشیدم؛ اما نمی فهمم. فقط متوجه شدم به یکی از پنجره هایش یک کولر آبی هم ملحق کرده اند و روی دیوارش یک بلندگوی گنده نصب شده است. درست زیر ردیف ظریف آجر کاری های بین دو طبقه. نکند مدرسه بوده است و از این بلندگو ناظمی مدیری خط و نشان می کشیده است؟ احتمالش هست، چون پنجره های طبقه دوم هم حفاظ دارند.

این ساختمان به این زیبایی افتاده است بین آپارتمان های ضخیم حداقل هفت طبقه. یک دوازده طبقه هم داریم. همین الان خودم طبقاتش را شمردم. جالب است که این همه سال اینجا نشستم و به هیچ کدام از این ها توجه نکردم! بیرون را که نگاه می کردم چه می دیدم؟

اینترنت قطع شده. نعمتی که باعث می شود آدم از کار و زندگی اش بیافتد، چشم از صفحه ی کامپیوتر بکند و اطرافش را با دقت بیشتری ببیند!

 

عادت دارم هر از گاهی به بهانه های سست و غیر سست به دانشکده ی آبا و اجدادی بروم. بنشینم با اساتید قدیمی که روز به روز پیر و پیرتر می شوند از آن چایی بدمزه های دانشکده بنوشم و بگویند و بخندم و بگویم و دلداری دهند و انرژی بگیرم از صحبت ها و در و دیوار همیشه سبز دانشکده. دیدن شان، با عینک هایی که هنوز به اتکا بند عینک به گردن های شان تاب می خورد، با همان صداهای قدیمی که سر کلاس های بچگی می پیچید، و با دست های چروک و نیمه چروک حاکی از گذر ایام،خوب است. خیلی خوب. و صحبت های شان، گرچه سال هاست تازگی و جادوی خود را از دست داده هنوز دل نشین است.

چند روز پیش به قصد سال مبارکی به یکی از استادهای ریش سفید تلفن زدم.  حال دیگران را می پرسیدم که گفت "مهندس فلانی" را از بعد مجلس ترحیم مرحوم "دکتر فلانی " ندیده است. سعی کردم کلمه ی مرحوم و مجلس ترحیم را نشنوم و نهایتاً کل ماجرا بگذارم به حساب تشابه اسمی.

امروز کنجکاوی غلبه کرد و …

الآن همه ی زندگیم را گذاشتم کنار، نشسته ام این ها را تایپ می کنم چون دلم پر از اشک شده است. آدم های قدیمی که می روند، انگار گوشه ای از قلب و روح آدم را با خودشان می برند که می برند… دلم می خواهد آن ها که هستند را گره بزنم به زندگی، آن چنان محکم که زور هیچ عزرائیلی به بردن شان نرسد.

دکتر مجتهدزاده ی عزیز

بعضی ها آنقدر حضورشان محکم است که نبودن شان حتی به ذهن آدم هم خطور نمی کند. دیگر چه کسی ما را از بالای عینک نگاه کند و در پایان خوش وبش های گذری در راهروهای دانشکده، با وجود این که دیرش شده باشد، بایستد و از ته دل بگوید "خوشحالم که می بینم تون" …

استاد جان

امیدوارم هنوز با همان آرامش، جایی باشید… یک جای خوب و امن و هر جا که هستید شاد شاد باشید.

پ.ن: بند عینک استاد مرا چه کردید ؟

هر آدمی را که از آسمان به زمین می اندازند، مقادیری از خشم، نفرت، عشق، مهربانی، بداخلاقی، خوش اخلاقی و کلا چیزهای بد و چیزهای خوب در کوله بارش به امانت می گذارند و می گویند: برو آن پایین و با باقی آدمیان حال کن.

بدین ترتیب ما به دنیا می آییم…

تا روزگاری آدم مستاجر خانه ی پدر و مادرش و امانت دار روش خانوادگی است. معمولا در واکنش به آدم ها، مثل خانواده اش رفتار می کند. چند سال است این دوره ؟ برای بعضی ها یک عمر … بعد واکنش های شخصی خود را به کار می بندیم و در این میان به طور متناوب از ذخیره ی انبان مان خرج می کنیم. لابد آدمی آرام زندگی می کند و در آرامش می میرد که خوب ها را خرج کرده و آشغال ها ته کیسه اش مانده باشد.

الغرض؛

چند روز پیش در دفتر کسی نشسته بودم و او داشت از انبار خشم و نفرت من خروار خروار برداشت می کرد، بس که عوضی، منزجر کننده، نانجیب و غیرمنطقی و حتی چشم ناپاک بود. در میانه ی صحبت شخصی دیگر وارد شد. گویا از قبل یکدیگر را می شناختند. شخص جدید که آقایی کراوات دار بود، نشست و همان عوضی یاد شده، شروع به برداشت عشق و محبت از انبان او کرد. بدین ترتیب مشاهده کردم که:

1. عوضی بودن نسبی است.

2. می توان به حماقت افراد به چشم یک خصیصه ی ساده و قابل پذیرش نگاه کرد. همانطور که به شاخ گاو نگاه می کنیم. آیا آدم از شاخ داشتن گاو می رنجد و قهر می کند و گریه اش می گیرد؟

3. می توان با به کار بستن استراتژی "بی واکنشی"، در مخازن خشم و نفرت را بست و آرام زیست!

البته یک عمر کار می برد که بتوان چنین شد و هر ابلهی را  به گاو شاخدار تشبیه کرد. همین که الان نوشتم "ابله"، یعنی دارم ناراحتی خرج می کنم …

پس به امید رهایی از واکنشات!

 

امروز متوجه شدم که حداقل شش دفتر یادداشت دارم که نیمی از آن ها حتی باز هم نشده اند، چه برسد به آن که در آن ها چیزی یادداشت شود! وقتی فکر کردم، دیدم هر زمان از "پیش نرفت" کارهایم کلافه شده ام، دفتر یادداشت خریده ام که در آن دفترچه یادداشت کنم و برنامه بریزم و هی یک ساعت یک ساعت خودم را چک بکنم و بدین ترتیب به سامان آیم و بعد در عمل چون سامان نیافتگی ربطی به برنامه ی ساعتی نداشته، دفترها سفید مانده اند…

حالا با علم به این مطلب، اینجا نشسته ام و دلم یک دفتر یادداشت جدید می خواهد!

پ.ن: آن داستان "هر شنبه، روزنامه دیواری بخوانید" را بی خیال شده و هر زمان وقت کردید به ما سر بزنید، شاید روز به روز نوشتیم مثلا …

برای من که بیش از ده سال است مادرم، رویایی ترین و الهی ترین لحظات مادریت، زمانی بوده که بچه هنوز درونم زندگی می کرده، مثل تکه ای از بدنم. شیدایی ترین زمان، وقتی بوده که برای اولین بار صدای زدن قلبش را از درون خودم شنیده ام. هیجان انگیزترین لحظه هم زمانی که برای اولین بار صورت بچه را دیده ام؛ در آن خلسه ی داروی بیهوشی و درد و گیجی، صحنه ای دیده ام که تا آخر عمر – احتمالا – فراموشم نخواهد شد. آنقدر این لحظات گوارا هستند که دلم می خواهد بارها و بارها "باردار بچه "شوم … هی زندگی بدهم و هی صورت زیبا نگاه کنم …

پس از به دنیا آمدن، بچه تمام وقت و روح مرا با خود برده است. مهم نیست یکی باشند یا دوتا؛ هر کدام کامل یک نسخه از مرا در اختیار دارند و می توانند با هر کرشمه و نازشان، این مادر شنگول، اما همیشه نگران را بالا و پایین ببرند و ببرند و ببرند و نمی دانم آخرش چه خواهم شد؛ وقتی که جوجه هایم آنقدر بال های شان قوی شود که از لانه بپرند و بروند …

پسرکم، پسر جوانی شده است. چند روز پیش مهمانی تولدش بود. دوستانش خانه ی ما بودند. برای شان روی میز شام چیده بودم. می خوردند، حرف می زدند و سر به سر هم می گذاشتند. پسر جوانم خودش بود، نه من، نه پدرش و نه هیچ یک از افراد فامیل. شکل خودش حرف می زد و شکل خودش رفتار می کرد. نگاهش می کردم و باورم نمی شد این همان "ویرگول" سال های پیش است که درون من زندگی می کرد …

دخترکم، منگوله خانم، که در بدو تولد تقریبا مو نداشت، الآن یک عالمه موهای فرفری منگوله وار دارد و به خودم آفرین می گویم که بدون دانستن آینده ی مویی اش، اسمش را در این وبلاگسرا منگوله گذاشتم! منگوله خانمم برای خودش صاحب نظر و صاحب سلیقه شده است. گاهی دقایقی طولانی همه را معطل نگه می دارد تا "خودش" لباس انتخاب کند و "خودش" بپوشد و اراده کند تشریف بیاورد بروم بیرون … و هرچه برخلاف میلش باشد، بلد است دو ساعت در مورد معایب و مشکلات آن توجیه بتراشد و خدا نکند بخواهد کاری را انجام دهد و کسی جسارت مخالفت داشته باشد!

گرچه با وجود کمک های آقای عزیز و مادر و پدرم، نگهداری از بچه ها بیست و چهار ساعته نیست، اما با این وجود،زمان هایی واقعا خسته می شوم، گاهی به شدت ناامیدم می کنند، گاهی بسیار عصبانی، گاهی کلافه و درمانده. آدم انقدر خودش را مالک بچه هایش می داند که فکر می کند حق دارد هرجور خواست رفتار کند، نه با آنها؛ که با خودش… مثلا فکر می کند حق دارد جلوی آنها غمگین باشد یا نگرانی اش را بریزد بیرون یا بلند بلند به زمین و زمان فحش بدهد و حداقل این که بی دلیل اخم نماید. اما این حق را ندارد. حتی حق ندارد با دل های کوچک شان بازی کند، قهر کند و خودش را لوس نماید!

این روزها همه اش به تصویر خودم در ذهن بچه هایم فکر می کنم … و بیشتر از آن به تصویر آینده … چهل سال دیگر که یاد من بیافتند چه پیش چشم شان می آید … مامان بچگی شان چه شکلی بوده است… کاش خوب باشم … مادر باشم… همان تصویر همیشه مهربان و لطیف و بالدار!

دلم جاودانگی می خواهد، آن هم در خاطرات جوجه هایم!

 

نه،

همه جای دنیا اصلاً آسمان همین رنگ نیست.

یک جاهایی روی کره ی زمین آسمانش خیلی آبی تر است، آیا کسی پیدا می شود که از آسمان آبی تر و آرامش و آسایش زیر آن بدش بیاید؟ حاشا و کلا! اما می دانید چیست؟ آدم بعد از مدتی به آبی تر بودن آسمان هم عادت می کند. عادت می کند دور و برش مرتب و منظم باشد. عادت می کند از آدم ها نترسد و به حفاظ نداشتن پنجره ها هم عادت می کند. عادت می کند "سیستم" مراقب همه ی شئونات زندگی اش باشد و او آب در دلش تکان نخورد. بعد کم کم زندگی زیر آسمانی دیگر عادی می شود. در پس عادت ها، مشکلات پیدا می شوند، مشکلات همیشگی: برای من، قل خوردن ها در عوالم  پخش و پلا! و این مشکلات زیر هر آسمانی با هر رنگی، خودشان هستند … خود خودشان!

برای سال 1391 برای خودم در زیر همین آسمان دود – خون گرفته ی وطن پیروزی بر مشکلاتم را آرزومندم! امیدوارم شما هم به هرچه خواستید برسید، بی کم و کاست .

 

سال 1390 تا یک هفته ی دیگر به پایان می رسد و مثل همه ی سالها ی رفته از تمام ماجراهایش فقط ردی در خاطرات باقی می گذارد.

دوست دارم در آخرین روز کاری، از روی سررسید کاری و فایل ِ نامه های ارسالی و دریافتی، سرفصل خاطرات کاری ام را بنویسم و در خانه از روی سرسید شخصی، خاطرات شخصی را. بعد دوست دارم  "خانه تکانی" کنم؛ مطمئن شوم همه ی کمدها و گوشه و زوایای "اشغال گیر" را تکانده ام. دوست دارم خیالم راحت باشد که در این تکاندن آنچه آشغال است دور ریخته باشم ، حتی از خانه ی ذهن و قلبم.

آخر سال حال و هوای غریبی دارد. دوست دارم این حال و هوای غریب را به پایان یافتن همه ی بدی ها و زشتی ها و آغاز یک فرصت جدید برای شاد بودن و شاد کردن تعبیر کنم …

هر سال دوست داشتم پس از بستن پرونده ی سال قبل، برای سال بعد آرزوهای گنده گنده در سر بپرورانم! خیلی گنده … اما بس که زندگی مان سرشار از عوامل خارجی است، بس که عملی شدن هر تصمیم بستگی به این و آن و آنان دارد، امسال می خواهم فقط در لحظه قل بخورم و امیدوار باشم همه چیز رو به سمت خوبی مطلق برود، سپید سپید.

و الآن،

دارم آماده می شوم به سفر دور و درازی بروم. فعلاً بیش از آنکه هیجانزده باشم، دلم آشوب است؛ از دوری راه و به هم خوردن شب و روز و سر کردن ساعت ها در آسمان و روی اقیانوس … آن هم با دو فرزند جوان!

فعلاً می روم،

یک وقت دیدید از آن قاره ی دیگر، نوشته ای چیزی هم اینجا گذاشتم.

پس الآن:

پیشاپیش، عید نوروز و سال 1391 بر همه مبارک. باشد که در سال جدید خنده های مان بسیار و گریه های مان اندک – نزدیک صفر – باشد.

   تصویر: کامیونی در کمربندی شهر بیروت 1390